BİZDEN SELAM OLSUN SELAMSIZ’A
“Hiçbir şey yapmadık. Sadece durduk” dedi elinden tuttuğu annesine okuldan çıkarken. Bir tören dönüşü söylenen bu söz üzerine gittim ilkokuldayken yaşadığım bir “Hiçbir şey yapmadık. Sadece durduk” vakasına. Açılışı yapılacak yeni okula otobüslere tıkış bıkış doluşup gidişimiz. Okulun önünde soğuk havada kurşun asker misali bekleyişimiz. Adını dahi bilmediğimiz okulun, kim olduğuna dair en ufak bir fikrimiz olmayan muhtemel kamusal “sayın”larca açılışı ve geri dönüş. Özetle; kitlesel diziliş ve dikiliş, kamusal “sayın”larca kamucul konuşmalar, açılış, devletcil görünüş ve nihayet kapanış. Ve bu töresel resmiyet içinde devletin toplumsal alanda kurulumu olarak görsel temaşa. Ve bu kamusal sahnenin hammaddesi olarak biz çocuklar. Çoğu zaman çocuk, genç, yaşlı fark etmeksizin toplanış. Hatta bazen ölüyü diriyi ayırmadan bir resmi kuruluş, devletin belirişi, halkın ideolojik demlenişi.
Tören, geçit, marş, açılış . . . hepsinin imamesi bir kadim resmiyet ve ona iliştirilmesi zaruri devletin ideolojik angutları olarak çoluk çocuk genç yaşlı ölü diri halk, yığın, kitle, güruh, kitle ya da belki de kütle. Vardır elbet her devletin kendince bir kitle-kütle çekim yasası. Bir açılış mesela, en sık görüneninden. Bir ziyaret, daha soğuk daha kuru sıkı olanından. Bir miting, en kütle gereksinimi yüksek olanından. Sahneye çıkan “devlet”lü ve birden çekim alanına tabi olarak harekete geçişi tetiklenen o olmazsa olmaz kitle. Ama mutlaka hiyerarşik teamüllere uygun, “ordu-millet” disiplinine sadık, milli güvenliğe ketlenmiş netekim. Aksi ise her daim “………kanununa muhalefet”, “…….. na mukavemet”, “tedbil, tağyir, ilga” , “illegal lagara lugara”. Eskaza ihtilal, kerhen inkılap, sehven inkişaf. Haşaaaa . . .
İçinde gezinmekten keyif aldığım bir dünya sunan sınırlı filmden biridir benim için Selamsız Bandosu. Selam verilmeye dahi layık görülmediğinden adı Selamsız olmuş, kimsenin zorunda kalmadıkça uğramayacağı, bir tarihte bir milletvekilinin Cemal çavuşun deyişiyle “treni mi bozulmuştu? Arabası mı bozulmuştu ? ne idüğü belirsiz bozukluk sonrası gelmek zorunda kaldığı istasyonu dahi olmayan bir virane kasaba. Taşranın da taşrası. Adı var kendi var ile yok arası kasabada görülen bir gündüz düşünün hikayesi aslında anlatılan. Yurt gezisine çıkan reis-i cumhurun vilayete giderken kasabadan geçecek olması üzerine başlayan devletin en yücesinden selam alma ihtimali, hayal, umut, heyecan, telaş ve birden “bu sefer şeytanın bacağını kıracaz” coşkusu ile taşranın kabuğunu kırıp ayakları yerden kısa süreliğine de olsa kesilen mazlum, mağdur, mağdun kasabalı. Sadece bir bando kurulacak, marşlar çalınacak, istasyonu olmasa da karşılamayı gören reis-i cumhur treni durdurup inecek ve artık Selamsız görünecek, tanınacak, bilinecek ve ille de devletin şefkat eli değince baştan yaratılacak. Belki belediye başkanı Latif milletvekili bile olabilecek bu gündüz düşünde. Değil mi ki devletin kütle çekim yasası var. Devlet, tören, geçit, marş ile hazırsa halk orada olmalıdır. Bu sefer de kasaba halkı sahneyi kuracak, devleti hazırlıksız da olsa karşısına alıp sahneden derdini anlatacaktır. Film boyunca devleti temsilen hiçbir kurum, kişi vesaire görülmez. İşin içinde devlet yoktur açıkçası. Ne kaymakam, ne emniyet, ne savcılık. Selamsız halkının kurduğu bando çalar. Kasabalı alkışlar. Gölgede beliren reis-i cumhur kuru bir el sallar, geçer gider. Haşmetmaapları pek haşmetli selamsız uzaklaşır yiter gider. Halkın tören düzeni, alkışı, yere serilen halısı, nice hayali bandonun kendi havasında halkın içine karışıp çalmasıyla kapanır perde. Görülen lüzum üzerine Selamsız görülmemiş, selam verilmiş, plana sadık kalınıp yola devam edilmiştir. Müesses nizamda halkın oyun kurma hakkı yoktur lakin. Oyunu da sahneyi de kuracak, devletcil ideolojik illüzyonu kamuda töresel ve töresel nakşedecek hep o’dur. Ama yine de selam olsun bizden Selamsız’a her daim . . .
Levent TOKDEMİR
